Pottebakkers Brussel

A2D Architects CVBA


Architectenkantoor: A2D Architects CVBA

Aantal bestede uren: 310 uren


DE ARCHITECTUUROPDRACHT

Locatie: Rue du Vautour, 1000 Brussel

Opdrachtgever: De Brusselse Haard CV

Jaar: 2012

Type opdracht: Mengvorm (PPS, DBFM(O), ...)


Waaruit bestond de opdracht?
Het betrof een reorgainisatie en grondige verbouwing (met behoud van het grote volume) van oude hoogbouw woontorens tot nieuwe sociale apprtementen volgens passief huis standaarden.


HET ONTWERP

Wat zijn volgens u de sterke punten van uw ontwerp?
Introductie
Met voorliggend project wensen we een gerichte aanpak te formuleren voor de bestaande problematieken van het gebouw Pottenbakkers II. Deze modernistische constructie die eertijds bedacht werd als een vooruitstrevend concept in het hart van Brussel, moet dringend aangepast worden aan hedendaagse normen.

A2D Architects gaat de uitdaging aan om Pottenbakkers II en de directe omgeving opnieuw op een kwalitatieve manier te integreren in de Brusselse context en het gebouw architecturaal, bouwfysisch en technisch te herwaarderen. Deze herwaardering gebeurt rationeel met oog voor structurele en energetische logica, ergonomie, verhouding en estetiek. Daarnaast wensen we ook een oplossing te formuleren voor de gebrekkige gemeenschappelijke voorzieningen (vuilnislokalen, fietsenstallingen, groen binnengebied) om zo de site te herwaarderen tot een plek van samenkomst en ontmoeting.

Stedenbouwkundige visie
De site moet benaderd worden als één geheel. De herwaardering van het gebouw Pottenbakkers II kan niet los gezien worden van de lopende projecten rondom. Bij verdere ontwikkeling van het ontwerp moeten dan ook overlegmomenten met alle betrokken partners voorzien worden om een homogene aanpak voor de site mogelijk te maken en de diverse projecten op elkaar af te stemmen. Via een doordachte omgevingsaanleg die de projecten verenigt wordt de site finaal als één samenhangend geheel.

De materialisatie en organisatie van de gelijkvloerse verdieping van ons ontwerp is zodanig opgevat dat een open en transparant geheel ontstaat naar het binnengebied en de Loofstraat. De momenteel onderbenutte (afgesloten doorgang) tussen straat en binnengebied wordt efficiënt aangewend als fietsenstallingen, met transparante glaswanden, wat ook sociale controle toelaat.

Voor de hoger gelegen verdiepingen wordt geopteerd voor ingrepen die zo min mogelijk de bestaande structuur, organisatie en doorstroming op de gelijkvloerse verdieping beïnvloeden. Dit kan door de twee verticale circulatiekokers te behouden maar ook intern in het gebouw met elkaar te verbinden, in plaats van deze naar de buitenzijde van het gebouw te verplaatsen en er mee te verbinden.
De impact van het gebouw op stedenbouwkundig niveau aan de grond wijzigt dus niet.

Wat de architecturale uitstraling betreft is gezocht naar een hedendaagse architectuur met sterke identiteit die horizontaliteit en verticaliteit combineert, zich integrerend in het stedelijk weefsel.
De vlakke gevels van de jaren 60 met grafische effecten door de structuur en de ramen in de gevel worden gewijzigd.
Nieuwe gevel volumes brengen nieuwe horizontale en verticale grafiek aan in deze gevels, aangevuld met diepte werking door uitsprongen en de terrassen. Ze tonen aan dat in woontorens kwaliteitsvol wonen mogelijk is.

Architecturale concepten
- Concept 1: lichte versus zware verbouwing
- Het voorstel Brusselse Haard is om een lichte renovatie toe te passen in centrale deel en een zware renovatie aan de uiteinden. Dit heeft enkele gevolgen:
- Brandpreventie: de huidige norm kan slechts gehaald worden met twee vluchtwegen per compartiment. Extra trappenhuizen of buitentrappen zijn noodzakelijk.
- Omwille van toegankelijkheid van alle appartementen op de uiteinden is een grotere rolstoeltoegankelijke lift noodzakelijk. In de huidige liftschachten kan telkens slechts één rolstoel toegankelijke lift ingepast worden . Een bijkomende lift moet dus per verticale evacuatieschacht voorzien worden opdat de woningen toegankelijk zouden blijven bij panne van één lift.
- De geringe woonkwaliteit van de appartementen in het centrale deel wordt bestendigd.
- De appartementen hebben een te kleine leefruimte.
- Het 1-slaapkamer appartement noord/west gericht is weinig leefbaar en energetisch slecht.
- Het WC van het één-slaapkamer-appartement is enkel te bereiken via de slaapkamer.
- De visie van A2D houdt o.a. het minimaliseren van de zware renovaties in.
A2D opteert bijkomend om het gehele gebouw intern lichter te renoveren en om doelgericht nieuwe volumes toe te voegen.
- De lichte renovatie van het bestaande gebouw wordt o.a. mogelijk door de twee verticale circulatie kokers op elke verdieping te verbinden en ze hierdoor te kunnen behouden.
De twee bestaande trappen kunnen dan dienst doen als de twee vereiste vluchtwegen per compartiment.
Alle appartementen worden ontsloten door twee rolstoel toegankelijke liften.
Er zijn geen bijkomende ingrepen noodzakelijk op de eerste verdieping (artiestenateliers) gezien kokers noch verticale circulatie worden gewijzigd.
Door op strategische plaatsen nieuwe uitbouwen te voorzien is het mogelijk de bestaande indeling van het gebouw maximaal te behouden.
De nieuwe volumes zorgen voor extra woonoppervlakte zodat deze voor alle appartementen nauwer aansluit bij de aanbevelingen van de PO/84 en de oppervlaktenorm van het Brussels Gewest. Bijkomend ontstaat hierdoor meer leefruimte wat een eerste vereiste is van duurzaam bouwen. Bovendien maken wij hiervan gebruik om elk appartement een bruikbare buitenruimte te geven.

In samenwerking met Establis en Boydens


HET WINNEND ONTWERP

Welk bureau haalde de opdracht uiteindelijk binnen?
Pierre Blondel Arch.


Werd dit project uiteindelijk gerealiseerd?
Neen


Evaluatie van het behaalde resultaat:
CRITERIUM NR 1 - KWALITEIT VAN HET ARCHITECTURAAL ONTWERP 48,90 / 75
o.a.:
ARCHITECTURALE EN STEDENBOUWKUNDIGE KWALITEIT 30,50 / 50
Architecturale keuze gebaseerd op een analyse van de problemen rond brandpreventie en toegankelijkheid van het gebouw voor personen met beperkte mobiliteit, waarop het ontwerp een antwoord geeft door een rationele benadering die bestaat in het verbinden van de bestaande trappenhuizen door een centrale gang, om de toevoeging van een tweede trappenhuis te vermijden. (+) Geldige redenering, maar deze oplossing heeft nadelige gevolgen voor het ontwerp van de appartementen, gezien de geringe dikte van het gebouw: 2de verdelingsgang binnen de appartementen, niet gezellig en niet plaatsbesparend; uitbreidingen in bijna alle appartementen (betreft 57 appartementen) wat aanzienlijke afbraakwerken genereert. (-)
Het ontwerp houdt onvoldoende rekening met de stedelijke context: de stedenbouwkundige keuze wordt niet beschreven (geen bespiegeling over de schaal en de relatie van het gebouw met de omringende bebouwing), voorstelling van het gebouw zonder de aanwezigheid van de Gierstraat, geen bespiegeling over de differentiatie van de gevels naargelang de situatie, de context, de achteruitbouw of de oriëntatie. (-)
De architecturale keuze beantwoordt aan de opties van het programma vanuit het oogpunt van de ligging van de appartementen (appartementen met 3 en 4 kamers aan de uiteinden – appartementen met 1 en 2 kamers in het midden), maar stelt voor om het programma te heroriënteren door een zogenaamd lichte renovatie uit te voeren op het gehele gebouw en vergrotingen van de appartementen te voorzien. De technische commissie is echter van mening dat deze keuze aanzienlijke en dure afbraakwerken van de omgekeerde balken in de gevels van
42 appartementen genereert, alsook een wijziging in de kern van het gebouw door de aanwezigheid van de centrale gang, zodanig dat men dit niet als een lichte renovatie kan beschouwen (het ontwerp werd trouwens geraamd aan de prijs van de zware renovatie voor het geheel van de appartementen - zie hierna), terwijl ze het nadeel biedt dat het gebrek van de eenzijdige oriëntatie en de engheid van een groot aantal appartementen behouden wordt. (-)
Doeltreffende en functionele grondplannen, in het bijzonder in de appartementen met 3 en 4 kamers (+), met echter enkele zwakke punten: open keukens in talrijke appartementen (streven naar open ruimten, maar ongeschikt voor familieappartementen – cf. programmatiefiches), berglokalen langs de gevel die in sommige gevallen natuurlijke lichtinval in de keukens verhinderen, goed geproportioneerde terrassen in de noordwestgevel, maar in de zuidwestgevel hebben ze zodanige afmetingen dat ze slechts beperkt te gebruiken zijn. (-)
De gemeenschappelijke lokalen zijn weinig gezellig (lange gang zonder natuurlijke lichtinval) en geven een gevoel van onveiligheid (chicanes), betwistbare aanpak van de gelijkvloerse verdieping (hoofdingang langs de binnenplaats, terwijl deze zal evolueren naar een meer private status, in tegenspraak met de uitgesproken wens van transparantie naar de Gierstraat. (-)
De expressie van de gevels wordt te koud en te systematisch bevonden door een deel van de commissie: hoewel de compositie beheerst wordt en niet zonder plastische kwaliteiten is (+), biedt het teruggekaatste beeld de huurder niet de mogelijkheid van een voldoende positieve identificatie van zijn leefkader. (-) Afwezigheid van een volledige voorstelling van de zuidgevel. (-) Op de ingediende documenten (gedeeltelijke weergave van de gevel), lijkt deze minder interessant dan de noordgevel, die nochtans minder zichtbaar is in het stedelijk landschap. (-)
Vrij goed onderbouwde stabiliteitsstudies (duidelijke keuze, zeer gedetailleerde grafische documenten) (+) maar de bespiegeling over het gewicht van de toegevoegde elementen ontbreekt. (-) De structurele en architecturale concepten zijn goed in elkaar geïntegreerd. (+)
De voorgestelde systemen op het vlak van speciale technieken worden te complex geacht (gemengd individueel/gecentraliseerd HVAC-systeem, o.a. ventilatie met systeem D) en vergen meer plaats in de appartementen terwijl die beperkt is. (-) De integratie van het ontwerp in de architectuur wordt op plan aangetoond. (+)

DUURZAAMHEID, BEPERKING VAN DE EXPLOITATIE-, BEHEERS-, EN ONDERHOUDSKOSTEN 18,40 / 25
"Zeer lage energie" ontwerp. (+)
Gebruik van milieuvriendelijke materialen. (+)
Gemengd individueel/gecentraliseerd verwarmings- en sanitair warmwaterproductiesysteem waarschijnlijk interessant vanuit het oogpunt van het rendement, maar te complex in termen van beheer en onderhoud (interventie in de appartementen).(-)
Individueel ventilatiesysteem (D) interessant vanuit het oogpunt van rendement (+) maar niet praktisch op het vlak van beheer en onderhoud (interventie in de appartementen). (-)

CRITERIUM NR 2 - ECONOMIE VAN HET PROJECT 18,75/ 25
Geraamd budget lager dan de beschikbare budgettaire enveloppe. (+)
Maximum toegelaten budget volgens de BGHM-methode (≠ beschikbare budgettaire enveloppe, want deze is afhankelijk van de oppervlakten van het voorgestelde ontwerp) berekend op basis van een kostprijs van 1.450 €/m² woningoppervlakte voor alle appartementen, zijnde een coherente positie ten opzichte van het ontwerp gebaseerd op een kritische lezing van het programma (toegelaten volgens het bijzonder bestek, indien voldoende argumentatie), ervan uitgaande dat de zogenaamde lichte renovatie van de centrale appartementen niet relevant is gezien hun laag comfortniveau (nauw, slecht georiënteerd) en de noodzaak om de gemeenschappelijke lokalen te verbeteren (overeenstemming met de brandpreventienormen). (ok) Het toegelaten maximumbudget werd nageleefd. (+)
Het budget lijkt onderschat te zijn gezien de omvang van de afbraakwerken in de gevels en de uitbreidingen. (-)
Goede verhouding prijs/kwaliteit en prijs/aantal appartementen (+)

Nieuwe kleuterschool gemeente Boechout

Architectenbureau TECTONIC bvba

180 UREN

Guggenheim Helsinki Design Competition

AWAA for cwarchitects

530 UREN

Brandweerkazerne

Atelier Kubiek

137 UREN

Jeugdcentrum Eclusier Cogge

Faidherbe & Pinto Architects

100 UREN

masterplan en beeldkwaliteitplan voor het centrum van Begijnendijk

Goossens & Partners architecten en ingenieurs + NuvolaB (It)

386 UREN

Wedstrijdontwerp Uitbreiding Fase 4 & Masterplan

TV - A+R Architecten en Architectengroep JANSSENS bvba

210 UREN

NINO

Moonarchitects bvba

150 UREN

A folded link

mxmxm

50 UREN

DOIC

B-111 architectenvennootschap bvba

110 UREN

Faînes

ÁRTER

1176 UREN

WZC Welvaart Kapellen

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

SWL

ADN Architectures

320 UREN

Nieuw administratief centrum Tervuren

Architect Jan Cuypers

400 UREN

De kleine puzzel

ÁRTER

691 UREN

Akkerlaan Willebroek

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

LIEGE PARADIS

DDS & Partners Architects

4733 UREN

GEMENGD GEBOUW SINT-JANS-MOLENBEEK

cuypers & Q architecten

924 UREN

Liget Budapest Competition - EARDRUM - House of Hungarian Music

AWAA for cwarchitects

1130 UREN

Sociale architectuur voor “Vidse Geel”

lava architecten

485 UREN

Een school om in te groeien!

C2O Architects

175 UREN

OO_Tielt

B-111 architectenvennootschap bvba

83 UREN

Brechtsebaan Schoten

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Zorghotel Zuienkerke

LLOX architecten

250 UREN

het Stoktse Plein

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Université de Fribourg

Abscis Architecten

1210 UREN

OC Linkhout

Re-st

200 UREN

Tuinlei Schelle

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Tijdelijk Centre Pompidou

Atelier Pierre Hebbelinck en Pierre de Wit

100 UREN

Sporthal Lochristi

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Buitengewoon Onderwijs Remi Quadens

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Bouwen van een nieuwe geïntegreerde campus Howest te Kortrijk

BURO II & ARCHI+I

1320 UREN

Rogierplein

BUUR

350 UREN

Académie Nationale de Formation aux Métiers du Golf au Royal Golf Dar Es-Salaam

AWAA for cwarchitects

367 UREN

AZ de Pelikaan

LLOX architecten

200 UREN

Uitbreiding van basisschool Merelbeke campus Flora

architectenbureau SERCK

293 UREN

Brussels hoofdstedelijk gewest Leger

A2D Architects CVBA

316 UREN

project de Succursale

Gino Debruyne en architecten

500 UREN

Woordcentrum Gaasbeek

cuypers & Q architecten + LAB

400 UREN

Nieuwbouw WZC en DVC Sint-Pieters Molenwijk

THV Licence to Build - DJGA

350 UREN

KUBORN

DDS & Partners Architects

2052 UREN

Hogere Zeevaartschool-uitbreiding

STRAMIEN ism. SOUTO de MOURA Arqt.

465 UREN

WOLUWE 60

WAVEarchitecture

350 UREN

HOWEST Campus Kortrijk

Abscis Architecten

1180 UREN

Gemeentehuis Wommelgem

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Jan Frans Gellyncklaan Hove

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

TOLHUIS ANTWERPEN

VEELAERT ARCHITECTEN

800 UREN

Point Zero

mxmxm

30 UREN

T2 campus Thor Park

a2o-architecten

750 UREN

Volledige studieopdracht voor de grondige renovatie en uitbreiding van het zwembad van Oostende

architectenbureau Serck

672 UREN

Voorpost Brandweerkazerne

BULK Architecten

320 UREN

HECO

B-111 architectenvennootschap bvba

121 UREN

GO! basisschool Hoeilaart

cuypers & Q architecten

618 UREN

Aanbouw IBO Pastorij

Blockx, Peeters & Van Looveren

55 UREN

GUGGENHEIM HELSINKI

OFFICE9

225 UREN

landschappelijke brug voor langzaam verkeer

Goossens & Partners architecten en ingenieurs + NuvolaB (It.) en Technum

561 UREN

48 Sociale Woningen Moenshof

Egide Meertens Plus Architecten

100 UREN

De bosjes/Le bosquet

ÁRTER

570 UREN

SNHM Kriekepitte

A2D Architects CVBA

304 UREN

OUDE DOKKEN - GENT

DDS & Partners Architects i.s.m. VIVA Architecture

1384 UREN

De Beurs-biermuseum

ÁRTER

4502 UREN

masterplan voor de omgeving van het Stübenpark in Duinbergen

Goossens & Partners architecten en ingenieurs + NuvolaB (It) en Technum (infrastructuur)

677 UREN

VRIJETIJDSCENTRUM EDEGEM

cuypers & Q architecten

636 UREN

Ontwikkeling site Gemeentelijke Bibliotheek - Gemeentelijke Basisschool

Architectenbureau Baro

450 UREN

C-mine

Goossens & Partners architecten en ingenieurs + NuvolaB (It.)

983 UREN

Domus Aurea

Dhooge & Meganck Architectuur

600 UREN

Mexico

ADN Architectures

280 UREN

Bouw van 12 sociale koopwoningen

Pascal Schneider Architectuur

136 UREN

uitbreiding basisschool Merelbeke

PLANOMATIC

250 UREN

Bouwen van een gebedsruimte in Lutselus

lava architecten

284 UREN

Expo Milaan

goedefroo+goedefroo architecten

1010 UREN

Dienstencentrum en woningen / OCMW

BULK Architecten

250 UREN

Afscheidsruimte stedelijke begraafplaats

Architecten Demeestere+Garmyn

100 UREN

Buitenschoolse kinderopvang en jeugdlokalen te Meldert

Hippo Architecten bvba

95 UREN

Multifunctionele sporthal Nevele

Architectenbureau Baro

200 UREN

Buurtplein in Evere

JDS Architects

100 UREN

bouw studentenrestaurant

lava architecten

532 UREN

Visie voor het bouwen van het kinderdagverblijf “Wisterke Waarloos 2”

lava architecten

160 UREN

realisatie van een volksrestaurant, kinderopvang en administratief centrum voor het zorgbedrijf

INOFORMA ARCHITECTS

350 UREN

Sociale Appartementen

architectenbureau Yves Catry bvba

104 UREN

Serregebouw De Wijnpers

BC Architects & Studies

300 UREN

Onthaalsite Duitse Militaire begraafplaats

BC Architects & Studies

250 UREN

Vennestraat Mol

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Go! Hoeilaart

A2D Architects CVBA

405 UREN

Sociale assistentie appartementen Antwerpsesteenweg

Goossens & Partners architecten en ingenieurs + Artex

450 UREN

LEDSTA

B-111 architectenvennootschap bvba

70 UREN

Bouwen van 48 sociale woningen Moenshof

FCS Architecten

144 UREN

Havenhuis

a2o-architecten

1200 UREN

NAC Hasselt

Holistic i.s.m.BURO II & ARCHI+I

niet meegedeeld

Etterbeek Pavillons Scolaires

ADN Architectures

300 UREN

Honda Gent

Charlotte Pattyn Architecten

150 UREN

PPS Postsite

OMGEVING i.s.m. Re-St Architecten

480 UREN

Pottebakkers Brussel

A2D Architects CVBA

310 UREN

Akkerlaan perceel 2

THV RE-ST OMGEVING

niet meegedeeld

bouw van een politiecommissariaat

Gino Debruyne en architecten

1500 UREN

Politiekantoor Mechelen

Architect Jan Cuypers

60 UREN

Bouw passief Stadsgebouw

lava architecten

895 UREN

Pannenhuisstraat Lier

Architektenburo Jef Van Oevelen

niet meegedeeld

Visserij Experience

MSDN architecten

160 UREN

TOLHUIS ANTWERPEN

DDS & Partners Architects

588 UREN